مشروعیت و دلایل حقوقی اقدام متقابل ایران (IRAN) در حمله به پایگاه «عین الاسد»

مشروعیت و دلایل حقوقی اقدام متقابل ایران (IRAN) در حمله به پایگاه «عین الاسد»

دکتر امیر مقامی پژوهشگر حوزه حقوق بین الملل در گفتگو با «تابناک» مطرح کرد:

در چارچوب ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد دولت‌ها حق دفاع مشروع می دارند و این حق ۱ حق ذاتی و طبیعی است و دولتی که مورد تجاوز قرار می‌گیرد حق دارد واکنش و اقدامی را در حد ضرورت و متناسب با اقدامی که متجاوز انجام داده است نشان دهد.
مشروعیت و دلایل حقوقی اقدام متقابل ایران (IRAN) در حمله به پایگاه «عین الاسد»سحرگاهان روز (day) گذشته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در واکنش به اقدام اخیر دولت آمریکا در ترور سردار قاسم سلیمانی در حوالی فرودگاه بغداد در روز (day) جمعه گذشته حملات موشکی به مواضع دولت آمریکا در پایگاه عین الاسد در عراق انجام داد. مقامات رسمی ایران (IRAN) این اقدام را در راستای ماده ۵۱ منشور سازمان ملل قانونی دانسته و اظهار داشتند این اقدام متناسب را در دفاع مشروع از کشور انجام شده است.

به گزارش «تابناک» در بخشی از ماده 51 منشور سازمان ملل ابراز شده در صورت وقوع حمله مسلحانه علیه ۱ عضو ملل متحد تا زمانی که شورای امنیت اقدام لازم برا‌ی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عمل آورد هیچ‌یک از مقررات این منشور به حق ذاتی دفاع از خودخواه فردی یا دسته جمعی لطمه‌ای وارد نخواهد کرد.

مشروعیت و دلایل حقوقی اقدام متقابل ایران (IRAN) در حمله به پایگاه «عین الاسد»

دکتر امیر مقامی حقوقدان ،استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه حقوق بین الملل درباره این ماده منشور سازمان ملل و کارکردهای آن به «تابناک» گفت:«در چارچوب ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد دولت‌ها حق دفاع مشروع می دارند و این حق ۱ حق ذاتی و طبیعی است و دولتی که مورد تجاوز قرار می‌گیرد حق دارد واکنش و اقدامی را در حد ضرورت و متناسب با اقدامی که متجاوز انجام داده است نشان دهد.»

وی در ادامه اضافه کرد:«طبیعتا در حقوق بین الملل شرایطی برای دفاع مشروع وجود دارد از جمله اینکه باید ۱ خطر یا تهدید قریب الوقوع یا محقق الوقوع اتفاق افتاده باشد یعنی اینکه یا با ۱ خطر مواجه باشیم و در مقابل آن خطر دست به دفاع مشروع بزنیم یا ۱ خطری قریب الوقوع و قطعی باشد که آن در برابر آن عمل دفاع مشروع را انجام بدهیم.»

وی درباره فاصله چندروزه میان حمله آمریکا و اقدام متقابل ایران (IRAN) و اهمیت بحث واکنش سریع در دفاع مشروع در حقوق بین الملل گفت:«حدود ۳ یا ۴ روز (day) از آن حادثه تروریستی گذشته و بر اساس اعتقاد من عملا عنصر فوریت درمورد واکنش نظامی ایران (IRAN) وجود نداشت لذا به نظرم باید استدلال‌های محکم «حقوقی» دیگری برای حمله موشکی به مواضع دولت آمریکا مطرح نماییم.»

این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد: «به اعتقاد بنده با استناد به رفتار خود آمریکایی‌ها می‌توان مشروعیت این اقدام ایران (IRAN) را اثبات کرد یعنی اینکه آمریکایی‌ها اولا سپاه پاسداران را برخلاف حقوق بین الملل به عنوان ۱ نهاد تروریستی اعلام کردند و ما هم متقابلا ارتش ایالات متحده را ۱ نهاد تروریستی اعلام کردیم بنابراین هر اقدامی که ما علیه این ارتش انجام دهیم اقدام علیه ۱ نهاد تروریستی تلقی خواهد شد.»

این پژوهشگر حقوق بین الملل تصریح کرد: «دولت آمریکا با اقدام خود در حقیقت نسبت به نقض حقوق بین الملل و نسبت به دولت ایران (IRAN) اقدام کرده و ۱ قاعده آمره حقوق بین الملل را نقض کرده لذا دولت آمریکا نمی‌تواند رفتار دولت ایران (IRAN) را برخلاف حقوق بین الملل تعریف نماید و این امر هم دلیل خیلی ساده‌ای دارد و اینکه وقتی شما رفتاری را خودتان قانونی تلقی کرده و انجام دادید حالا که دیگران این رفتار را نسبت به شما انجام می‌دهند نباید انتظار داشته باشید که رفتار دیگران غیرقانونی تلقی شود .»

وی در پایان درباره تعقیب و پیگیری دیپلماتیک و حقوقی و کیفری ترور سردار سلیمانی اعلام کرد : «در این زمینه می توان مواردی را در چند گزینه مطرح و بررسی نمود که البته برخی از این گزینه ها دارای آثار سیاسی و برخی دیگر دارای آثار حقوقی می باشند.


اول: پیگیری دیپلماتیک در شورای امنیت و مجمع عمومی است که به تقویت جنبه های عرفی منع قتل هدفمند کمک خواهد کرد، اما تصمیمات شورای امنیت ذیل فصل هفتم قاعدتاً با امکان وتوی آمریکا مواجه است. مگر آن که مجمع عمومی در قالب اتحاد برای صلح، بخواهد تصمیم گیری کند.

دوم: پیگیری در شورای حقوق بشر که ضروری و مفید است. حقوق عرفی را تقویت و از منظر دیپلماسی حقوقی مؤثر خواهد بود.

سوم: طرح دعوی در دیوان بین المللی دادگستری از سوی ایران (IRAN) علیه آمریکا به دید می رسد که مقدور نیست. زیرا معاهده معتبری مبتنی بر پذیرش صلاحیت دیوان میان ۲ کشور وجود ندارد، آمریکا حتی از  معاهده مودت هم خارج شده و البته دیوان در قضیه سکو‌های نفتی بیان نمود که این معاهده در خصوص حقوق توسل به زور کاربرد ندارد. امکان طرح دعوی عراق علیه آمریکا گزینه دیگری است که باید در معاهدات معتبر میان ۲ کشور جستجو نمود.

چهارم: طرح قضیه در دیوان کیفری بین المللی به دلیل عدم عضویت عراق (دولت محل وقوع جنایت) و آمریکا (دولت متبوع مرتکبان) میسر نیست. البته ممکن است حتی در تحقق جنایت تجاوز هم تردید وجود داشته باشد. لیکن دولت عراق می‌تواند به عنوان دولت ذیصلاح با صدور اعلامیه‌ای طبق ماده ۱۲ اساسنامه، صلاحیت دیوان را برای ارزیابی وضعیت به رسمیت بشناسد، گرچه برای رسیدگی کفایت نمی‌کند. به فرض تحقق جنایت جنگی در وقایع آتی صدور چنین اعلامیه‌ای از سوی ایران (IRAN) – علیرغم فقدان ارتباط در چارچوب بند ۲ ماده ۱۱ نیز قابل تأمل است. درخصوص جنایت حمله به اماکن فرهنگی صدور اعلامیه مفید خواهد بود. سیاست دیوان در گزینش قضایا هم ممکن است مانع اعمال صلاحیت دیوان باشد. اما به طور کلی عضویت در دیوان برای بهره مندی از مزایای آن توصیه می‌شود.

پنجم: دادگاه‌های عراق حتی در چارچوب موافقت نامه ۲۰۰۸ عراق و آمریکا درخصوص جنایات واقع در بیرون تأسیسات و پایگاه‌های آمریکا صلاحیت می دارند.

ششم: دادگاه‌های ایران (IRAN) به استناد ماده ۸ ق. م. ا. امکان رسیدگی به جنایت قنل (به عنوان جرم عادی) را می دارند. هم این مورد و هم مورد پنجم با محدودیت ناشی از مصونیت رئیس کشور آمریکا به عنوان آمر جنایت مواجه است و تا زمان تصدی وی در سمت ریاست جمهوری، چنین محدودیتی وجود خواهد داشت. به علاوه تعقیب مدنی دولت آمریکا به استناد قانون صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران (IRAN) برای رسیدگی به دعاوی مدنی علیه دولت‌های خارجی مصوب ۱۳۹۱ نیز فراهم است. هرچند احتمالاً آثار عملی بر ان بار نیست، ولی خوب انتشار رأی آن آثار سیاسی و عمومی قابل توجهی خواهد داشت.

هفتم: دادگاه‌های آمریکا نیز می توانند رئیس جمهور و مرتکبان این جنایت را تحت تعقیب قرار دهند. رسیدگی این دادگاه‌ها تابع قوانین داخلی آمریکا خواهد بود و می‌تواند به حوزه‌هایی نظیر اختیارات رئیس جمهوری نیز توسعه یابد. تشویق فعالان مدنی آمریکایی به طرح دعوی، مناسب‌تر از طرح دعوی مستقیم بوسیله خانواده قربانیان این حادثه است.»

درصورتی که مطلب مغایر با قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
در صورت ناقص بودن مطلب روی منبع کلیک کنید و مطلب را بصورت کامل بخوانید.


گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است و تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

روی خط خبر

پربحث ترین ها

دوستان ما