عصر ایران؛ مهرداد خدیر- شاه از خوابگاه خود در کاخ نیاوران پایین آمد. وقتی به سرسرا رسید برای اولین و آخرین بار در طول 37 سال سلطنت، دستان خود را به قصد آغوش کشیدن خدمتکاران ویژه گشود.. «محمد گالیله»...

کد خبر: 589671
تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۵۱
ارسال توسط :
بازدید: 3
محمد رضا‌شاه، محمد گالیله و سید جلال تهرانی در قاب 26 دی 57

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- شاه از خوابگاه خود در کاخ نیاوران پایین آمد. وقتی به سرسرا رسید برای اولین و آخرین بار در طول 37 سال سلطنت، دستان خود را به قصد آغوش کشیدن خدمتکاران ویژه گشود.

«محمد گالیله» اما به پای شاه افتاد و پای او را می‌بوسید. (یکی از خدمۀ ویژه که به سبب قد بلند به او «محمد گالیله» می‌گفتند).

کامبیز آتابای رییس تشریفات دربار که به خاطر ریاست فدراسیون فوتبال چهرۀ مشهوری بود، جلو آمد و خدمتکار را کنار زد تا محمد رضا پهلوی بتواند برای آخرین بار به محوطۀ کاخ نیاوران برود تا از آنجا با هلی‌کوپتر، کاخ را به مقصد فرودگاه مهرآباد ترک کند.

دقایقی بعد فرح هم رسید و وقتی دید «مهدی خان، نصرت‌الله خان و عباس شرفی» دیگر خدمتکاران ویژه هم گریه کنند خطاب به آنان گفت: واقعا چرا گریه می‌کنید؟ بازمی‌گریدم. به سر اعلی‌حضرت بازمی‌گردیم.

اگر درون کاخ تنها 20 نفر از خدمۀ ویژه شاه را بدرقه کردند بیرون 50 نفری جمع بودند و در میان آنها تیمساران ارتش شاهنشاهی را هم دیده می شدند. سر و کلۀ محمد گالیله اما ۱ بار دیگر پیدا شد و باز به پای شاه افتاد و این بار عکاسان این تصویر را ثبت کردند.

فرح به شاه پیوست و شاه مصاحبۀ کوتاهی انجام داد و اعلام کرد به قصد استراحت به سفر می‌رود.

26 دی 1357 خورشیدی به عنوان روزی ثبت شده که محمد‌رضا شاه پهلوی، ایران (IRAN) را ترک کرد شاید با این گمان که تاریخ تکرار می‌شود و مانند 25 مرداد 1332 که رفت و 6 روز بعد در پی کودتا بازگشت، بازمی‌گردد اما بازگشتی در کار نبود.

در داستان 26 دی و خروج شاه اما جدای این حواشی، به ۱ پرسش مهم به درستی پاسخ داده نشده و آن هم این است که پایان سلطنت شخص شاه را 26 دی 1357 بدانیم یا 22 بهمن 1357 که انقلاب ضد سلطنتی پیروز شد؟

در حکومت‌های پادشاهی معمول نیست و خارج از عرف است که پادشاه، ملکه و ولیعهد هر ۳ در خارج از کشور باشند. 26 دی 1357 اما نه تنها شاه و فرح با هم رفتند که رضا پهلوی نیز از مدتی قبل و به منظور تحصیل در امریکا به سر می‌برد.

شاه، البته خود متوجه این غیبت بود و به همین خاطر 24 دی 1357 و ۲ روز قبل از خروج و ۲ روز بعد از صدور فرمان تشکیل شورای انقلاب، شورای سلطنت تشکیل داد تا در غیاب او وظایف پادشاه را انجام دهد.

اعضای شورای سلطنت عبارت بودند از: شاپور بختیار نخست وزیر، محمد سجادی رییس مجلس سنا، جواد سعید رییس مجلس شورای ملی، سید جلال تهرانی سناتور سابق، محمد علی وارسته وزیر سابق دارایی، عبدالله انتظام رییس شرکت ملی نفت، علی قلی اردلان وزیر پیشین دارایی،علی آبادی دادستان سابق و سرانجام عباس قره باغی رییس ستاد ارتش. ریاست شورا هم به سید جلال تهرانی سپرده شد. هم او که در آن زمان 72 ساله بود و از مظفرالدین شاه قاجار لقب «شیخ الاسلام» گرفته و مدتی نایب‌التولیه آستان قدس رضوی بود. ( تولیت، با خود شاه بود).

محمد رضا‌شاه، محمد گالیله و سید جلال تهرانی در قاب 26 دی 57

سید جلال تهرانی رییس شورای سلطنت

22 دی امام خمینی شورای انقلاب را به منظور انتقال قدرت تشکیل داده و اعضای آن را منصوب کرده بود. (در نوشتۀ قبلی حکایت سرنوشت 15متفاوت اعضای دایم شورای انقلاب، نویسندگی شد).

تنها ۲ روز بعد شاه هم اعضای شورای سلطنت را تعیین و افراد پیش گفته را به عضویت در آن منصوب کرد.

دو روز بعدتر، شاه ایران (IRAN) را ترک کرد در حالی که سید جلال تهرانی رییس شورای سلطنت نیز در زمرۀ بدرقه‌کنندگان بود.

سید جلال در خاطرات خود نویسندگی است: «به اعلیحضرت گفتم تقدیر چنین بوده است و به سلامت ایران (IRAN) را ترک کنید». شاه آنگاه می‌پرسد: «سید! مأموریت من چه می‌شود؟» سید جلال هم پاسخ می‌دهد: «مأموریت الهی را به جد من سپرده بودند و 1400 سال قبل انجام داد. شما مأموریتی نداشتید!»

از 22 و 24 و 26 دی گفتیم. 28 دی اما اتفاق جالبی رخ داد که توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد. سید جلال تهرانی رییس شورای سلطنت در این روز وارد پاریس شد.

دکتر ابراهیم یزدی از نزدیک ترین همراهان امام خمینی در نوفل لوشاتو در این باره در کتاب «آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها» می‌نویسد:

«روزنامه‌ها خبر ورود و عکس او را در فرودگاه پاریس همراه با مصاحبه کوتاهی از وی منتشر کردند. در فرودگاه به خبرنگاران گفته بود که: «به امام به عنوان شخصیتی که مورد وسیع‌ترین احترامات مردم ایران (IRAN) می‌باشد احترام می‌گذارم.» روزنامه‌ها با نقل قول از وی نوشتند که اگرچه او برای «کار شخصی» به فرانسه آمده است، اما بختیار اصرار دارد که او را به عنوان نماینده شخصی خود که برای دیدار خمینی به فرانسه فرستاده است، معرفی کند.

روز ۳۰ دی ماه ۱۳۵۷ نامه‌ای از سید جلال تهران خطاب به امام به دست رسید که طی آن درخواست کرده بود که به دیدار امام بیاید.

بلافاصله درخواست او با امام مطرح شد. در آن جلسه حاج احمد آقا و آیت‌الله اشراقی و شاید یکی ۲ نفر دیگر هم حضور داشتند. پس از بحث و مشورت قرار شد اجابت درخواست تهرانی موکول به استعفای وی از عضویت شورای سلطنت شود. تاکید شد که استعفایش باید کتبی باشد و طی آن تصریح کند که چون شورای سلطنت را غیرقانونی می‌داند استعفا می‌دهد.

این دید را من در حاشیه نامه سید جلال به امام نوشتم و بوسیله همان کسی که نامه را آورده بود برای وی بازپس فرستادم.

خبرگزاری‌ها از این ماجرا مطلع شدند و همان روز صبح صد‌ها خبرنگار در نوفل لوشاتو حضور یافتند و ما را سوال‌پیچ کردند. ما هم نمی‌خواستیم تا حصول نتیجه نهایی خبری درباره آن به آن‌ها بدهیم. اما به هر حال به علت فشار خبرنگاران و برای تشدید تضعیف روحیه دشمن، بعد از کسب دید موافق از امام شرط پذیرفتن سید جلال تهرانی در اختیار خبرنگاران قرار داده شد».

مردی که قرار بود در غیاب شاه شورای سلطنت را اداره کند و حتی ۱ جلسه هم تشکیل نداده بودند به سرعت خود را به پاریس رسانده بود تا با آیت الله خمینی ملاقات کند و شرط را پذیرفت و استعفا کرد:

 
«یکشنبه اول بهمن ما ۱۳۵۷ هجری شمسی
مطابق با ۲۲ شهر صفرالمظفر ۱۳۹۹ هجری قمری

قبول ریاست شورای سلطنت ایران (IRAN) از طرف اینجانب تنها برای حفظ مصالح مملکت و امکان تامین آرامش احتمالی آن بود. ولی خوب شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید.

در این فاصله اوضاع داخلی ایران (IRAN) سریعا تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی مصلحت در آن بود که کناره‌گیری کنم و کناره‌گیری کردم. از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلام مسئلت دارم که مملکت و ملت مسلمان ایران (IRAN) را در ظل عنایات حضرت امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه از هرگونه گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند. محمدالحسینی سید جلال‌الدین تهرانی».

استعفا داد اما به غیرقانونی بودن شورای سلطنت اشاره نکرد. ابراهیم یزدی می نویسد:

«تنها یکی از ۲ شرط را انجام داده بود. قرار شد برای اصلاح متن حاج احمد آقا با او صحبت کند، ایشان هم به اتفاق شخصی به نام دکتر سیف‌الدین نبوی به منزل سید جلال در پاریس رفتند و تقریبا بعد از ۳ ساعت برگشتند. طبق آن‌چه گفته شد سید جلال تهرانی با اکراه متن را طبق دید امام اصلاح کرده بود. گویا وی گفته بود که: «من به تازگی این سمت را پذیرفته‌ام، چگونه می‌توانم کتبا بنویسم که شورای سلطنت غیرقانونی است؟! با توجه به تجارب و سوابق سیاسی‌ام خواهند پرسید که چطور شد ۷ روز پیش نمی‌دانستی که شورای سلطنت غیرقانونی است و حالا که به پاریس آمده‌ای فهمیدی که غیرقانونی است؟!»

برای رفع این ایراد احتمالی این راه‌حل به او ارائه شد که چون امام بعد از تشکیل شورای سلطنت آن را غیرقانونی اعلام کرده‌اند، به تبعیت از امام وی نیز شورای سلطنت را غیرقانونی اعلام می‌کند. متن قبلی را با تغییری مختصر و با گنجاندن این موضوع دوباره فرستاد و به سرعت مورد قبول قرار گرفت و عصر همان روز دیدار صورت پذیرفت. ملاقات البته کوتاه ودر حد 10 دقیقه بود واقعا چرا که امام با رییس مستعقپفی شورای سلطنت غیر قانونی چه حرفی داشت و اساسا سید جلال چه اختیاری داشت؟! با تغییر مختصری برای امام فرستاد. متن تازه مورد قبول واقع و ملاقات همان روز عصر صورت گرفت. متن نهایی یا تازه چنین بود:

«قبول ریاست شورای سلطنت ایران (IRAN) از طرف اینجانب تنها برای حفظ مصالح مملکت و امکان تامین آرامش احتمالی آن بود. ولی خوب شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید. در این فاصله اوضاع داخلی ایران (IRAN) سریعا تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی با توجه به فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خمینی دامت برکاته مبنی بر غیرقانونی بودن آن شورا، آن را غیرقانونی دانسته کناره‌گیری کردم. از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلام مسئلت دارم که مملکت و ملت مسلمان ایران (IRAN) را در ظل عنایات حضرت امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه از هر گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند. محمدالحسینی سید جلال‌الدین تهرانی».

نکته جالب دربارۀ متن اول این است که سید جلال متن استعفا را بدون نقطه نویسندگی است.

محمد رضا‌شاه، محمد گالیله و سید جلال تهرانی در قاب 26 دی 57

                                                        متن استعفانامه اول و بدون نقطه کلمات*   

بدین ترتیب در دوم بهمن رییس شورای سلطنت هم استعفای خود را رسانه ای و علنی کرد و آن را غیر قانونی دانست. با این حساب اگر هم 26 دی را پایان سلطنت محمد رضا ندانیم، اول بهمن و سریعتر از 22 بهمن می توان آن سلطنت را پایان یافته تلقی کرد.

درست است که شاه در 24 دی 1357 شورای سلطنت تشکیل داد ولی خوب از سلطنت کنار نرفت. شاید می خواست وقایع پس از 25 مرداد 1332 تکرار نشود که دکتر مصدق برآن شد خود شورای سلطنت تشکیل دهد و گویا قصد داشته ریاست آن را به علی اکبر خان دهخدا بسپارد که هر چند ار سیاست دور نبود اما شهرت اصلی او به خاطر فرهنگ نویسی و ادبیات بود.

سید جلال تهرانی نیز منجم و ریاضی دان بود. کسی که قرار بود سلطنت را نجات دهد ۱ هفته بیشتر دوام نیاورد و استعفا داد و در همان پاریس ماند و قریب 9 سال پ از ان هم زندگی کرد و در سال 66 در شانزه لیزۀ پاریس درگذشت و شاید تنها مقام ارشد ماه های آخر سلطنت پهلوی باشد که چندی بعد جنازۀ او به ایران (IRAN) انتقال یافت و در حرم امام رضا حد فاصل رواق دارالحفاظ و رواق دارالسیاره به خاک سپرده شد.

این که شورای انقلاب با 15 عضو روحانی و روشنفکر و ملی توانست 22 روز بعد قدرت را منتقل کند و شورای سلطنت متشکل از سیاست مداران کهنه کار طی کمتر از ۱ هفته فروپاشید و رییس آن به پاریس رفت و استعفا کرد و شورا را غیرقانونی خواند از شگفت آورترین اتفاقات تاریخ انقلاب است که عمق نفوذ رهبری آن و استیصال شاه و اضمحلال نهاد سلطنت را می رساند.

بر این سیاق می توان اعلام کرد محمد رضا شاه پهلوی ۲ دوره سلطنت داشته است: از 25 شهریور 1320 تا 25 مرداد 1332 و از 31 مرداد 1332 تا 26 دی 1357 و همان گونه که در هفتۀ آخر مرداد 1332 کشور عملا شاه نداشت واقعا چرا که شاه و ملکه از کشور خارج شده بودند و ولیعهد هم در کار نبود در فاصلۀ 26 دی 1357 تا 22 بهمن 1357 و در این مدت نیز نه شاهی در کار بود نه شورای سلطنتی و آنچه در 22 بهمن فروپاشید کلیت حکومت سلطنتی بود و گرنه شخص شاه پیش تر سرنگون شده بود.

یکی از دلایل استعفای سید جلال جدای فراگیر شدن انقلاب می تواند این باشد که بختیار نمی خواسته هر چند که مشخص نیست بختیار دنبال این بود که حکومت سوسیال دموکراسی ادعایی خود را در غیاب نهاد سلطنت برپا کند یا قصد داشت کودتا کند و شاه را بازگرداند؟

احتمال اول جدی تر است چون در پیام های خود زبان به انتقاد از شاه گشوده بود و ۱ بار هم اعلام کرد مگر نمی خواستید ساواک تعطیل شود و شاه برود و سران فاسد به زندان بیفتند؟ همۀ این اتفاقات افتاده و قریب به مضمون اعلام کرد واقعا چرا حکومت را به روحانیون تحویل بدهید؟ در همین مرحله می توان از سلطنت مطلقه به نوعی مشروطه عبور کرد. این صدا اما شنیده نمی شد و مرغ توفان که گفته بود نمی ترسد در امواج سهمگین غرق می شد. احتمال دوم ضعیف تر است چون دوست داشت مصدق باشد نه زاهدی.

غرض از این نویسندگی این است: با استعفای رییس شورای سلطنت و انحلال عملی آن، نهاد سلطنت سریعتر از 22 بهمن 1357 فروپاشید و آنچه در 22 بهمن 1357 اتفاق افتاد سقوط دولت بختیار بود که قصد داشت حکومت دیگری برقرار کند با پادشاه مشروطه.

شاه اگر قصد انتقال قدرت داشت می توانست ولیعهد را فراخواند یا امور را به ملکه بسپارد اما بیم جان آنان را هم داشت. شگفتا که از ۱ سو خروج خود را حاصل توافق در گوادولوپ و تصمیم قدرت های بزرگ به «اخراج» می دانست و از جانب دیگر به همان قدرت ها چشم داشت تا کمک کنند بازگردد.

در ین میانه سید جلال تهرانی چه می کرد و کجای ماجرا بود؟ اگر ریاست شورای سلطنت را بر عهده گرفت واقعا چرا تشکیل نداد؟ اگر به پاریس رفت تا مذاکره کند چگونه نمی دانست که وقتی استعفا می کند و شورا را غیرقانونی می خواند دیگر سمتی ندارد تا اعلام کرد و گو با او اهمیت داشته باشد.

دو روز ۲ روز از 22 دی تا دوم بهمن جلو آمدیم و به 4 بهمن می رسیم که کیهان با نقل قول از سید جلال تهرانی نوشت: «افرادی که استعفای من از عضویت و ریاست شورای غیر قانونی سلطنت را خیانت می دانند یا جاهل اند یا کوته نظرانه قضاوت می کنند. چون من وضع افکار عمومی را در تهران دیدم و می خواستم برای حل مشکل کمک کنم».

* تصویر نامه برگرفته از کتاب «آخرین تلاش ها در آخرین روزها» - دکتر ابراهیم یزدی

منبع خبر ( ) است و دیتانیوز در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، اطلاع دهید.
به اشتراک بگذارید:
لینک کوتاه خبر: https://datanews.ir/?n=589671
ما را در شبکه های اجتماعی و پیام رسان ها دنبال کنید
آخرین اخبار : سیاسی
صداوسیما: غرب دستگاه‌های غربالگری ایران (IRAN) را دستکاری کرده‌ تا بچه‌های سالم‌ را بیمار نشان بدهند!
۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۴۴

بحث انجام یا حذف غربالگری جنین چند روزی است که در رسانه ها داغ شده است....

ارسال توسط : آفتاب
بایدن درباره ایران (IRAN) و عربستان تئوری ۲ ستون را اجرا می‌کند
۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۴۱

به گزارش خبرآنلاین، نوذر شفیعی در ارزیابی توافق عربستان و قطر گفت:بهبود روابط قطر با عربستان و اعضای شورای همکاری خلیج فارس را می توان در قالب ۱ پروژه کلان و آمریکایی ارزیابی کرد. مساله اصلی در بین...

ارسال توسط : خبر آنلاین
تصمیم تازه مجلس درباره یارانه‌ها از زبان میرتاج‌الدینی
۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۳۹

خبرگزاری مهر: حجت الاسلام محمدرضا میرتاج الدینی با انتقاد از اجرای نادرست قانون الزام دولت به تأمین کالا‌های اساسی اظهار داشت: قانون مجلس درباره طرح یارانه معیشتی کاملاً روشن است و طبق مصوبه مجلس...

ارسال توسط : فردانیوز
نایب‌رئیس مجلس: بودجه ۱۴۰۰ کاملاً سیاسی است/ لیستی از متخلفان بورس به قوه قضائیه ارسال شد
۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۳۶

به گزارش تسنیم، سید امیر حسین قاضی‌زاده هاشمی در جمع خبرنگاران استان البرز با اشاره به اینکه ظرفیت‌های صنعتی این استان اظهار داشت: بخش خصوصی استان البرز در حوزه صنایع دانش بنیان و نیازمندی‌های کشور...

ارسال توسط : الف
سخنگوی قوه قضاییه: در یکسال و نیم اخیر ۴۰ هزار هکتار از اراضی ملی در سواحل دریا بازپس گرفته شده / جمعی از کسانی که ارز صادرکننده را برنگردانده اند، در زندان می باشند؛ ۱۴ و نیم میلیارد یورو رفع تعهد ارزی شده
۱۳۹۹/۱۰/۲۸-۰۹:۱۸

. سخنگوی قوه قضاییه گفت: سند تحول قضایی، اتفاقی راهبردی است و این سند بر اساس بررسی نقاط مثبت و ضعف محترم قضایی در ۴۰ سال اخیر تدوین شده است.. به گزارش ایرنا، غلامحسین اسماعیلی سخنگوی قوه قضاییه شنبه...

ارسال توسط : انتخاب